Thứ Ba, ngày 26 tháng 7 năm 2016

             Прегръдка

Сърце в сърце. И дъх във дъх.
Тъй близко бе до мен, че аз не можех да
те видя.
Аз виждах надалеч през твойто рамо
тъмен връх.
Бях устремена сякаш отвъд тебе да
отида.

Аз чувах сърцебиенето лудо на
звездите.
Пресрещах вятър запъхтян,
наметнат със листа.
Поемах идещите силуети на горите
и клоните, разтворили обятия в
нощта.

Далечината вдишвах на огромна
глътка.
Притисках вятър, облаци, звезди до
мойта гръд.
И в този тесен обръч на една
прегръдка
обхванах цялата безкрайност на
светът.
                        Блага  Димитрова



    Vòng ôm / Blaga Dimitrova/


Tim trong tim,hơi thở trong hơi thở
Chẳng thấy anh vì anh đã rất gần
Nhìn xa thẳm qua vai anh, đỉnh núi
Dường như từ anh,em rạo rực bước chân.
Em nghe tiếng tim các vì sao hổn hển
Em gặp làn gió cuốn lá đi
Em tiếp nhận bóng cây và bóng núi
Như cánh tay đón em khi đêm về.
Em hít thở khí rừng xa lắc
Xiết vào ngực mình cả những vì sao
Cả áng mây, cả gió, cả trời cao
Thế giới trong em, vòng ôm bất tận./.

Bản dịch này của Namcua  từ năm 2012 với lòng ngưỡng mộ nhà thơ, nhà văn, nguyên phó Tổng thống Cộng hòa Bulgaria giai đoạn đầu tiên của chuyển đổi từ cơ chế XHCN sang cơ chế Dân chủ / sau 1990/.

Chủ Nhật, ngày 17 tháng 5 năm 2015

Cương thi được coi là một xác chết biết đi trong văn hóa dân gian Trung Quốc, cũng giống như ma cà rồng hay zombie ở phương Tây. Theo như truyền thuyết, ban ngày thì cương thi nằm trong quan tài hoặc ẩn núp tại những nơi tối tăm như hang động, đến đêm thì đi lại lang thang với hai cánh tay duỗi thẳng về phía trước. Nó giết chết mọi sinh vật sống để hấp thụ khí (cái cốt lõi tạo nên sự sống).

Nguồn gốc Cương Thi

Những câu chuyện bí ẩn về Cương Thi được ghi chép lại nhiều nhất là vào triều đại nhà Thanh. Trong hai quyển sách “Tử bất ngữ” và “Bút ký nghiệp vi thảo đường” có nói rất nhiều về Cương Thi. Theo truyền thuyết, Cương Thi còn được gọi là Di linh (linh hồn di động), có nguồn gốc ở Tương Tây, Trung Quốc. Những người đi làm ăn xa mong muốn sau khi chết sẽ được đưa về quê quán để chôn cất.
7 Cuong thi 1

Chính vì vậy xuất hiện những pháp sư yểm bùa biến xác chết thành Cương thi để đưa về quê an táng khi thi thể chưa thối rữa. Trong truyện và phim ảnh, các pháp sư thường dẫn 3 đến 5 Cương thi một lúc, dùng chạc để trói, dán lá bùa màu vàng lên trán của chúng, vừa đi vừa đánh chuông, đi vào ban đêm. Vì Cương thi sợ ánh sáng mặt trời nên khi trời sáng pháp sư sẽ tìm nơi nghỉ ngơi, đến ban đêm lại tiếp tục đi.
Có mấy loại Cương Thi trong truyền thuyết ?
Theo truyền thuyết, Cương Thi có thể phân làm 3 loại: một loại là Cương Thi vô thức, thuộc dạng Cương Thi hạ đẳng, hành động dựa vào bản năng; loại thứ hai là Cương Thi có ý thức, chúng hành động giống như người bình thường và thứ ba là quỷ, loại Cương thi mạnh nhất chuyên hút máu người để lấy sinh khí. Thực ra, loại Cương Thi thứ 3 của Trung Quốc cơ bản đã bị đồng hóa với quỷ hút máu hoặc ma cà rồng ở phương Tây.
Theo quan niệm dân gian, để chống lại Cương Thi có thể dùng gương vì Cương thi sợ nhìn thấy hình ảnh phản chiếu của mình. Cương thi cũng sợ bị cành đào hoặc kiếm gỗ đâm vào. Hiệu nghiệm nhất là dùng bùa dán vào trán của chúng.

Cương Thi có thật hay không ?

Hiện nay, có giả thiết cho rằng đa số trường hợp Cương thi không phải là xác chết thật mà là người sống giả chết

. 7 Cuong thi 2

Theo đó, pháp sư đã chuẩn bị một loại thuốc để làm cho nạn nhân bị chết giả, xong trộn vào thức ăn, khi thuốc ngấm thì tim của nạn nhân đập chậm không nghe thấy, huyết áp hạ thấp, hơi thở rất yếu, tứ chi cứng đờ. Khi đó mọi người tưởng nạn nhân đã chết nên sẽ mang đi chôn. Vì đã có chuẩn bị trước, nên quan tài và mộ được thông hơi tối thiểu để nạn nhân không chết thật.
Khi mọi việc xong xuôi, không ai chú ý, pháp sư sẽ đào mộ đưa nạn nhân lên rồi lấy thuốc giải để cứu sống. Lúc đó nạn nhân bị thôi miên, không còn biết mình là  ai, chỉ nghe theo lời dạy bảo của pháp sư. Người ta cho rằng vì ngày xưa, quan binh kiểm soát gắt gao nên những kẻ buôn bán hàng cấm phải tìm cách giấu hàng trong xác chết, lợi dụng Cương thi để che mắt mọi người.


7 Cuong thi 3

Những câu chuyện về Cương Thi đều rất thần bí. Vì chưa có bằng chứng xác thực giả thiết trên nên đến nay, thực hư về cương thi vẫn là bí ẩn chưa có lời giải.
MỚI NHẤT: Theo tin mới nhất và chính xác nhất hiện nay thì Hành Thi và Cương Thi không phải chỉ xảy ra tại nước Tàu, mà nó cũng có xuất hiện xảy ra tại các quần đảo phía tây Ấn Độ và phía nam Mỷ Châu, nơi có nhiều người da đen. Tà thuật cương thi tại đây được du nhập từ tà thuật VOODOO của vùng Tây Phi Châu, sau khi các người da đen bị chủ nghỉa thực dân mang đi làm lao động khổ sai đến các vùng nầy , rồi từ đó thuật VOODOO cương thi nầy được xuất hiện từ đó , do các công nhân lao động nầy mang đến.
Nghĩa của VOODOO là Tinh Linh, Đạo VOODOO sùng bái Phù Thủy và Tinh Linh và họ sùng bái nhất là Thần Rắn , nên trong lúc làm nghi lể , họ thường có những vũ điệu múa của rắn 


, 7 Cuong thi 4


và điều mê tín nhất của họ là kính sợ quyền năng sai khiến cương thi, làm cho người chết sống lại và đứng dậy đi của phù thủy pháp sư.
Những câu chuyện có thật về Cương Thi

Theo ghi chép ở triều đại nhà Thanh, có một câu chuyện nói về ngôi làng Cương Thi. Chuyện kể rằng vào những năm đầu của triều đại nhà Thanh, ở Tương Tây có một ngôi làng nhỏ dựa vào núi, trong làng có một người bị trúng độc của xác chết do chuyên đi đào mộ. Sau này, tuy được một ông lão cứu nhưng vì làm nhiềuchuyện sai trái nên hắn bị người dân trong làng đánh cho một trận rồi vứt ra sau núi.
Vài ngày sau, hắn lại trở về làng và xin cầu cứu nhưng không ai đồng ý giúp. Dân trong làng lại đánh cho hắn một trận rồi trói lên cây. Sau đó hắn chết ở trên cây, một buổi tối dân làng định mang xác hắn đi an táng thì phát hiện xác chết đã biến mất. Hắn đã biến thành Cương thi. Vì thù hận người trong làng, hắn trở về giết hết mọi người. Một số người không chết nhưng bị hắn cắn nên cũng biến thành Cương thi.
Lan Hương chuyển tiếp

Chủ Nhật, ngày 05 tháng 4 năm 2015

TÌNH YÊU TRONG THI CA

Tình yêu là niềm giao cảm kỳ diệu, là  những rung động bất tận của những trái tim đa cảm … cho đến nay tình yêu vẫn còn  là những hiện tượng còn đầy bí ẩn mà loài người vẫn chưa tìm hiểu được cho thấu đáo. Thi ca VN là một dàn đại hợp xướng, kết hợp bằng những giai điệu tuyệt vời, những âm hưởng du dương và lãng mạn, tình yêu trong thi ca VN đã trở thành một đề tài lớn, một nghệ thuật rực rỡ và vĩnh cửu của nền văn hóa dân tộc.

Xuan Dieu

Xuân Diệu, một nhà  thơ  lớn của thi ca VN,  dỗi hờn với người yêu :
“Được giận  hờn nhau ! sung sướng biết bao nhiêu
Anh một mình nghe tất cả buổi chiều
Vào chầm chậm ở trong hồn hiu quạnh”

(Tương Tư Chiều)

Với  Xuân Diệu tình yêu  không thể ngầm hiểu nhau mà phải nói lên thật nhiều lần :

“Yêu tha thiết, thế vẫn còn chưa đủ
Phải nói yêu, trăm bận đến ngàn lần
Phải mặn nồng cho mãi mãi đêm Xuân
Đem chim bướm thả trong vườn tình ái”
(Phải nói).

Nguyễn Nhược Pháp diễn tả trâm trạng yêu ngất ngây của cô gái tuổi mười lăm đi Chùa Hương gặp chàng trai trẻ :
Ng Nhuoc Phap 2
Làn gió thổi hây hây
Em nghe tà áo bay
Em tìm hơi chàng thở
Chàng ơi chàng có hay
Đường đây kia lên trời
Ta bước tựa vai cười
Yêu nhau , yêu nhau mãi!
Đi, ta đi, chàng ơi!
Ngun ngút khói huơng vàng
Say trong giấc mơ màng
Em cầu xin  Giời Phật
Sau cho em lấy đựơc chàng”
(Chùa Hương)

Do Huy Nhiem

Đỗ Huy Nhiệm nũng nịu “Bắt đền” người yêu:
“Hôm nay em đến bắt đền anh
Đã để cho em ngủ một mình
Trong giấc mơ màng bao sợ hãi
Quờ tay chỉ thấy bóng trăng thanh!
Phòng vắng sương gieo, gió lạnh vào
Tìm chăn, chăn đã biến nơi nao
Lạnh lùng em muốn anh ôm ấp
Để cõi lòng em ấm  chút nào
Em giận con gà gáy sáng ran
Làm em trót tỉnh giấc mơ tan
Anh ơi khẽ kéo rèm the lại
Nối lại cho em giấc mộng vàng”


Nguyễn Bính thì dối lòng, không dám nhận mình yêu :
Nguyen Binh 2

Cô chẳng bao giờ biết đến tôi,
Mà tôi dan díu mấy đêm rồi
Mấy đêm dan díu người trong mộng
Mộng tỉnh canh tàn châu lệ rơi
-Chòm hoa dâm bụt bên bờ giếng
Nở đỏ như muôn mảnh  lụa điều
Tôi dối lòng tôi nên chẳng dám
Nhận là  mình đã bắt đầu yêu”
(Nhặc Nắng)


Thanh Tịnh bâng khuâng … tình yêu như áng mây chiều:
Thanh Tinh

Còn nhớ hôm xưa độ tháng này
Cánh đồng xào xạc gió đùa cây
Vô tình  thiếu nữ cùng ta ngắm
Một đoạn tơ trời lững thững bay
Tơ trời theo gió vướng mình ta,
Mối khác bên nàng nhẹ bỏ qua
Nghiêng nón  nàng cười đôi má thắm
Ta nhìn vơ vẫn áng mây xa”
(Tơ trời với tơ lòng)


Hồ Dzếnh Ngập ngừng… xin em cứ hẹn nhưng đừng đến nhé:
Ho Dzenh 2

“Em tôi ơi, tình có nghĩa gì đâu
Nếu là không lưu luyến buổi sơ đầu?
Thủa ái ân mong manh như nắng lụa,
Hoa bướm  ngập ngừng, cỏ cây lần nữa,
Hẹn ngày mai mùa đến sẽ vui tươi
Chỉ ngày mai mới đẹp, ngày mai thôi!”
Nếu  trót đi em hãy gắng quay về,
Tình mất vui khi đã vẹn câu thề
Đời chỉ đẹp những khi còn dang dở
Thơ viết đừng xong, thuyền trôi chớ đỗ
Cho nghìn sau…lở lửng…với ngàn xưa”
(Ngập Ngừng).


Hàn mạc Tử thích đi vào cõi mộng:
Han Mac Tu 2

“Mà anh  hay em trong tim đều rạn
Đều chôn sâu hình ảnh một người thơ
Bây giờ đây quấn quít hiện bây giờ
Chỉ biết có đôi ta là đang sống
Đang cho nhau ngọt ngào và đang mộng
Cố làm lơ không biết đến thời  gian
Đến bông hoa tàn tạ với trăng ngàn
Đến những tình duyên xung quanh thất vọng
Nhiều hành tinh tan đi vì đã lỏng
Ôi muôn năm! Giác mộng đả đời chưa?”
(Đôi ta).
Nguyên Sa đắm đuối  trong tình yêu:
Nguyen Sa 2


“Tháng sáu trời mưa em có nghe mưa xuống
Trời không mưa em có lạy trời mưa
Anh vẫn xin mưa phong tỏa đường về
Anh vẫn cầu mưa mặc dầu mây ảm đạm
Da em trắng anh chẳng cần ánh sáng
Tóc em mềm anh chẳng thiết mùa Xuân
Trên cuộc đời sẽ chẳng có giai nhân
Vì anh gọi tên em là nhan sắc
Anh sẽ vuốt tóc em cho đêm khuya tròn giấc
Anh sẽ nâng tay em cho ngọc sát vào môi
Anh sẽ nói thầm như gió thoảng trên vai
Anh sẽ nhớ suốt đời mưa  Tháng Sáu.”

Những dòng thơ trữ tình trên đây đã nói lên khát vọng thiết tha  với tình yêu của thi nhân, còn đọng lại trong bầu trời thi ca VN, tạo nên  những cung  bậc , mà người yêu thơ càng đọc,  càng cảm thấy ngọt ngào,  say đắm. Chính những khát vọng mãnh liệt này đã mang đến  cho thi ca VN một sắc thái quyến rũ lạ lùng và tình yêu là vô tội, đẹp như hương yêu say dậy với trăng rằm.  Kính chúc mọi người một Valentine tràn đầy thương yêu, hạnh phúc.

Phan Tất Đại tổng hợp chuyển tiếp

Chủ Nhật, ngày 01 tháng 3 năm 2015

Những con chó nhà chúng tôi/ tiếp theo và hết/

Ngày 02.09.2008, như thường lệ, chúng tôi gặp gỡ các bạn bè thân quen, tổ chức một bữa tiệc nho nhỏ để kỉ niệm ngày  Quốc khánh.Chiều hôm đó, sau bữa tiệc, tôi nhặt nhạnh xương xẩu và thức ăn thừa vào một cái nồi và đem cho lũ cẩu nhà chúng tôi. Con Lu già bao giờ cũng dành đĩa thức ăn đầu tiên, sau đó tới Lu con, cuối cùng mới là con Rich. Hai con Lu vừa ăn, vừa gằm ghè nhìn nhau như bảo: “Tránh xa tao ra, tao để yên cho mày ăn là tốt lắm rồi”. Con Rich vẫn lặng lẽ như mọi khi, vừa ăn, vừa lấm lét nhìn hai con kia, chỉ chực bỏ chạy nếu có tín hiệu bị uy hiếp. Bởi thế nên khi cho chúng ăn, tôi luôn luôn phải thường trực bên cạnh, chủ yếu là để cho con Rích được ăn đến miếng cuối cùng. Chiều hôm đó, Lu già bỏ dở miếng xương còn dính rất nhiều thịt, nó chẳng còn răng nữa để mà gặm, mặc dù, đôi mắt vẫn rất sáng nhìn miếng xương  một cách thòm thèm. Nó từ từ đi ra phía cổng nhà, nằm xuống đó như chờ đợi điều gì . Lu con thấy vậy, ngay lập tức vồ cục xương, chạy thẳng ra vườn, chui vào một góc để đánh chén.Tôi thấy hơi lạ, gọi Lu già lại, vuốt ve nó và hỏi : “ Mày làm sao thế, tự nhiên hôm nay sao lại nhường xương cho Lu con”. Nó ngước mắt nhìn tôi như bảo : “ Bà cho tôi cục xương to, tôi biết ơn bà lắm, nhưng tôi già quá rồi, làm sao tôi ăn được”.Tự nhiên tôi linh cảm thấy một điều gì sắp xảy ra. Và đúng như thế, hai ngày hôm sau, khi chúng tôi chuẩn bị hành lí để đi VN, con trai tôi tìm thấy Lu già trong chuồng, thân thể đã lạnh cứng. Thì ra, nó cũng biết chúng tôi sắp đi xa, nó chết trước khi chúng tôi đi để được chúng tôi chôn cất. Lu già thông minh lắm và vô cùng kiên cường. Tuy gọi là được sống trong căn hộ từ nhỏ, nhưng hoàn cảnh của chúng tôi những năm tháng đó đâu có như bây giờ. Tôi suốt ngày bận công việc, hai đứa con lúc đó còn nhỏ, đi học về mà bảo được chúng mang Lu xuống đường cho đi chơi cũng rất hãn hữu.Ăn uống thì thất thường, có sao ăn vậy, nhiều hôm, bọn trẻ ăn hết thức ăn, Lu chẳng còn gì ngoài một mẩu bánh mỳ khô.Thế mà nó đã sống với chúng tôi gần 16 năm, với biết bao đổi thay, và bao thăng trầm của cuộc sống nó đã chứng kiến.
Tôi chôn Lu già ngay dưới gốc cây Oreckhi / tiếng Việt gọi là cây quả óc chó/. Tôi khóc và nhớ nó mất mấy ngày trời. Thế là từ nay, sân nhà tôi chẳng còn tiếng sủa hùng dũng của Lu già, chẳng còn những trận đánh nhau với Lu con đến rụng tả tơi lông lá. Lu con chẳng phải gầm ghè mỗi khi ăn, con Rích thì vẫn thế, lúc nào cũng sợ sệt Lu con, luôn nhanh chân bỏ chạy mỗi khi Lu con liếc nhìn nó.Nhưng thay vào đó, kể từ khi Lu già chết, con Rích được sở hữu cái chuồng to. Lu con chẳng thay đổi được thói quen từ khi Lu già còn sống ,chui mình cuộn tròn trong cái chuồng bé tý xíu và tự nhủ thầm: Thế này cũng tốt lắm rồi, còn hơn lang thang ngoài đường phố với đám chó mồ côi, không nơi nương tựa. Và nó vẫn không chừa được thói chạy rông, trốn nhà, rồi nhảy qua rào nhà hàng xóm để sang rào nhà mình một cách dũng mãnh như một con hổ con.
Trong những kỉ niệm về những năm tháng sống nơi đất khách quê người, chẳng thể nào chúng tôi quên được những kỉ niệm về những con chó nhà chúng tôi. Tôi yêu chúng, và chắc chắn chúng cũng cảm nhận được tình cảm của tôi, chỉ tiếc rằng chúng không nói được tiếng người để thể hiện tình cảm của chúng với chủ./.

Sofia, tháng 10.2008.

Thứ Sáu, ngày 27 tháng 2 năm 2015

Những con chó nhà chúng tôi

 Chẳng hiểu tại sao tôi lại nghĩ như vậy, rõ ràng là con chó nhà tôi có đôi mắt của con người. Tôi nói ở đây là nói đến đôi mắt của những người hiền, người tử tế, chứ không phải là đôi mắt của những kẻ độc ác, dã man. Thật đấy, con Rich nhà tôi có đôi mắt của con người.
Cách đây gần 1 năm, chẳng biết đứa trẻ nào đã ném qua hàng rào, vào sân nhà tôi một con chó lông vàng ươm, bé tí tẹo. Tôi đoán là một đứa trẻ, vì chắc đây là một con chó dư thừa trong một đàn chó đông đúc nào đó, chủ nhân  của nó đã không đủ sức cưu mang nên đã vứt nó ra đường. Rồi, chỉ có bọn trẻ con, đầy tình nhân ái, thương xót, sợ nó bị xe cán chết nên đã nhặt nó ném vào vườn nhà tôi.Có lẽ bọn trẻ con cũng nghĩ rằng tôi hay mủi lòng, thương quí súc vật như bọn nó chăng?
Khi nhìn thấy nó, một sinh linh bé bỏng, run rẩy vì sợ hãi, đói khát, đột  nhiên tôi nghĩ tới một đứa trẻ con mồ côi. Và thế là tôi mang nó vào nhà, đặt tên cho nó là Rich, hoàn toàn ngẫu nhiên, bột phát, cũng như sự xuất hiện của nó trong ngôi nhà rộng mênh mông này.
   Phải nói trước với các bạn là : nhà chúng tôi đang nuôi 2 con chó Becgie, chẳng được thuần chủng lắm, bởi vì, chúng cũng xuất hiện ở nhà tôi hoàn toàn không trong sự sắp đặt, mong muốn. Con Lu già và con Lu trẻ. Lu già năm nay đã bước sang tuổi 16, nghĩa là, nếu theo cách tính của những người nuôi chó chuyên nghiệp, nó có tuổi tương đương với con người khoảng 100 tuổi. Đúng là một “ ông cụ” thực sự, vì khi ngủ, nó cũng khò khè trong mũi, trong họng. Mắt nó bắt đầu có những rỉ ngoèn, mặc dù vẫn sáng, nhưng đôi khi nó không nhìn thấy , mà chỉ hoàn toàn nhận thức bằng mũi và cảm tính. Lu già xuất hiện ở nhà tôi do một anh bạn người Tàu, chót mua nó về, rồi không chăm được, đem gán cho tôi, van vỉ tôi nhận nó về nuôi. Khi đó, các con tôi còn nhỏ, chúng rất yêu súc vật, nhất định nằn nì tôi nhận lời anh người Tàu, mua con Lu với giá rẻ mạt/ chỉ là hình thức mua /, chủ yếu giúp anh bạn trông nom con vật đáng thương. Vậy mà, năm tháng qua đi, Lu già đã trở thành một thành viên trong gia đình chúng tôi lúc nào không hay.Nó đã chứng kiến cảnh dọn nhà của chúng tôi từ căn hộ này sang căn hộ khác, nó đi theo chúng tôi khắp mọi nơi. Nó rất biết thân biết phận, chẳng đòi hỏi, chẳng chê bai bất cứ cái gì chúng tôi quẳng cho nó, từ một cục xương rắn đanh cho đến một đĩa rau sào đã thiu, hay một ít cơm thừa. Nó cần mẫn gặm xương, đôi lúc còn ngẩng đầu nhìn tôi như tỏ vẻ biết ơn. Lu già lắm rồi, nó đã chứng kiến những đứa trẻ nhà chúng tôi trưởng thành. Con gái tôi đã đi lấy chồng, cho dù chồng nó ra vẻ con nhà trưởng giả, đi ăn nhà hàng không cho vợ mang thức ăn thừa về, nó vẫn dấu chồng, mang về cho Lu từ những mẩu xương, lát bánh mì…
Rồi bỗng dưng, sân nhà tôi xuất hiện một con chó đen, giống Becgie chắc từ thời ông bà nó.Tôi cũng gọi nó là Lu, một cái tên thân thuộc, mang cả một lịch sử trong gia đình chúng tôi. Con Lu con này dũng mãnh, nhanh như con sóc, mắt tinh như mắt cáo, mũi đánh hơi kể cả mùi xe oto của tôi từ xa hàng trăm mét. Lu con xuất hiện vào lúc chúng tôi đang xây ngôi nhà mới, khắp nơi là nguyên vật liệu, gạch ngói vôi vữa. Đám thợ xây vầy vò nó lúc nghỉ giải lao, cấu véo nó, cho nó ăn, nhưng trước đó, cố tình hành hạ, gây cho nó sự thèm khát tột đỉnh , rồi mới ném cho nó một mẩu bánh hay khúc xương. Những ngày đầu khi nó mới xuất hiện, tôi ngán ngẩm nghĩ bụng: Chắc số nhà mình chẳng được nuôi chó đẹp/ vì dự đinh sau khi làm nhà xong, tôi sẽ mua một con chó nòi chính cống, vừa để trông nhà, vừa là chó cảnh/. Nhưng, ngay từ ngày đầu tiên, tôi đã có thiện cảm với nó, một con chó lông đen tuyền, có những đốm trắng trên đỉnh đầu, dưới ức và cả 4 chân . Đôi mắt nó màu vàng, nhỏ và sắc, nhanh như mắt cáo. Nó còn nhỏ, nhưng đã tỏ ra có bản lĩnh phi thường. Nó chấp nhận sự hành hạ của đám công nhân xây dựng để được ăn no, nó chạy khắp sân tìm chuột, có những hôm, sáng ra đến công trường, tôi thấy nó đi khập khiễng. Cả một bên đùi bị xẻ dọc, máu chảy khắp nơi mà nó vẫn không chịu nằm yên một chỗ.Tôi hỏi đám thợ xây, tức giận nghĩ rằng họ đã cố tình hại con chó, xong họ lắc đầu , nói rằng khi họ tới làm việc, nó đã như vậy rồi. Cả tuần lễ tôi buồn vì thương nó, mà nó vẫn lăng xăng, như cố chứng minh rằng đó là chuyện nhỏ, vết thương sẽ lành thôi mà. Thật kì lạ, sang đến ngày thứ 3 , tôi cố tình bắt nó đứng tại chỗ để xem vết thương ra sao, tìm mãi mà chẳng thấy đâu cả.Đám lông dày mượt như tơ , cùng với năng lực phi thường và sức khỏe của tuổi “ thanh niên” đang lớn của nó đã làm cho vết thương biến đi đằng nào. Lu con là một bản mẫu hoàn toàn tương phản với Lu nhớn. Chúng cách nhau mấy thế hệ cơ mà, hơn nữa, Lu nhớn được lớn lên trong môi trường sạch sẽ quá, cả cuộc đời ở căn hộ khép kín, thi thoảng được con tôi dắt đi chơi với một sợi dây xích cổ. Còn Lu con, chắc cũng bị bố mẹ bỏ rơi từ khi còn nhỏ, nó phải bươn trải sớm quá để kiếm miếng ăn, nó chịu dầm mưa, dãi nắng, chẳng có cả đến một cái chuồng có mái che. Lu nhớn luôn luôn sợ hãi, và nó yêu quí sự bình yên, tĩnh lặng. Nó có thể cả ngày không đi tè, chờ cho đến khi một trong chúng tôi đi làm về, lúc đó nó mới rên rỉ như bảo: “ Ôi, sao tôi khổ thế này, chẳng ai để ý tới tôi.”Có những hôm, cả nhà về muộn, nó phải nhịn từ sáng tới nửa đêm để được đi ra ngoài. Thật khủng khiếp quá, nó chịu đựng mới giỏi làm sao.Và nó rất biết điều,  hôm nào chẳng may đái dầm hoặc ị đùn, nó tìm bằng được một chiếc khăn, mảnh giẻ nào đó đậy lên, và , ánh mắt luôn luôn sợ sệt, lấm lét vì biết mình có lỗi.
Rich xuất hiện khi ngôi nhà mới sắp hoàn thành. Chẳng còn nhiều bê tông, cát sỏi, sắt thép. Nhưng, sự xuất hiện của nó làm cho Lu con tức giận. Một con vật bé tí xíu , yếu đuối đã chiếm đi của nó sự quan tâm hàng ngày của các công nhân xây dựng. Và tôi, thay bằng sáng sớm, gọi Lu Lu, tôi chỉ cần gọi: “Richi” thế là, Lu con xuất hiện đầu tiên, sau đó mới là con vàng nhãi nhép. Đĩa thức ăn trên tay tôi bao giờ cũng đã được chia làm 2, Rich được it hơn nhưng bao giờ cũng ngon hơn, sạch hơn. Nhung Lu con ăn như một con hổ, chỉ trong nháy mắt, đĩa của nó đã sạch trơn. Rồi nó gầm gừ, tức giận, vì nó biết rằng, giá như không có cái giẻ rách màu vàng kia, toàn bộ khẩu phần ăn sẽ là của nó.Chỉ cần tôi quay lưng đi, lập tức đĩa thức ăn của Rích sẽ được nó thanh toán trong tích tắc.Rich ăn nhỏ nhẹ như con gái, mắt luôn luôn nhìn xuống. Ôi, đôi mắt của nó mới đẹp làm sao.
Đúng rồi, Rich có đôi mắt của con người. Hai lòng đen của nó tròn như 2 quả bi ve, hàng lông mi dài, dày, che rợp đôi mắt. Lúc nó nhìn tôi, muốn được vuốt ve, trông nó mới tội nghiệp làm sao.Nó hèn lắm, chỉ cần Lu con đến gần, nó bỏ chạy lập tức, tìm một nơi nào đó để trú ẩn.Có lần, tôi dấu trong tay  một khúc xương không cho Lu con biết. Rồi tôi gọi con Rich. Rich đứng từ đằng xa nhìn tôi, nó biết tôi gọi nó, mà vì Lu con đang đứng gần tôi, Rich giả vờ như không nghe thấy gì.Gọi mãi nó chẳng đến, tôi bèn quẳng cho Lu con. Anh chàng vồ lấy khúc xương, nhưng vẫn không chạy đi chỗ khác, mà cứ đứng nhìn tôi, ý như canh chừng không cho tôi ném cho Rich ăn miếng khác. Lu con đáo để quá, trong khi Rich thì quá hiền lành, thậm chí đần độn. Chẳng phải vì Lu con lớn hơn Rích đâu. Tính cách của bọn chúng khác nhau từ ngày chúng mới được sinh ra, và bây giờ lớn rồi, chúng cũng chẳng thay đổi được nữa.
Sau  khi Rich xuất hiện chừng 5 tháng, tôi mang con Lu già từ căn hộ ra nhà mới với cái sân rộng mênh mông cả ngàn met vuông. Thế là, cuộc chiến tranh giữa những con chó bắt đầu.
Lu già thích sự yên tĩnh, còn Lu con thì ồn ào. Mỗi khi có tiếng xe ngựa của đám người Digan chạy qua phố, Lu con chạy ào ra như cơn lốc, và sủa nhặng xị, biểu hiện sự khinh miệt lũ người bẩn thỉu, chuyên môn đi bới rác, mắt la mày lét, chỉ rình người ta sơ hở ra là cuỗm liền tay không thương tiếc bất cứ vật gì. Lu già chỉ đứng trong sân, nhìn qua hàng rào, khịt mũi vì cái mùi người, ngựa của Diagan, chẳng giống chút nào với những mùi nó quen biết trong suốt 15 năm cuộc đời trong căn hộ cũ. Còn Rích, lúc đầu chẳng tỏ thái độ gì, nhưng một thời gian sau, được thằng anh là Lu con huấn luyện, nó cũng bắt đầu tỏ vẻ rằng mình cũng có “quan điểm “ riêng. Nó chạy lăng xăng xung quanh Lu con, tiền hô hậu ủng, sủa theo Lu con, nhưng tiếng sủa mới yếu ớt làm sao, nghe như tiếng rên của một người ốm nhiều hơn. Tôi thấy vừa buồn cười, vừa tức giận con Rích.Nó làm tôi thấy thương hại, và hình như nó biết điều đó.
Một cái sân với 3 con chó đực, đó là điều người ta kiêng kị, tôi cũng chẳng hiểu tại sao, nhưng tôi chẳng quan tâm tới những gì mà hàng xóm của tôi đàm tiếu. Tôi nuôi chúng vì tôi thấy thương chúng, có thế thôi.Hàng tuần, tôi mua xương về ninh,nước thì nấu cháo ngô cho chúng, còn xương thì là món điểm tâm buổi sáng. Con trai tôi cằn nhằn là mất công, tốn của với lũ chó chẳng có gốc rễ < những con chó được lai tạo tự nhiên, không thuần chủng ở đây bị khinh miệt, bị gọi là chó hoang>, hàng xóm thì ganh gét, khó chịu khi thấy tôi bưng các chậu thức ăn ngon lành cho chúng. Biết làm sao được khi cái nhận thức của tôi về nhân loại đã dành phần thắng trong tôi: Một khi chúng đã là của mình, bất kể xấu hay đẹp, mình cũng phải nâng niu chăm sóc nó, trách nhiệm và bổn phận của tôi là cho chúng được ăn no, và , hi vọng, chúng sẽ biết điều, trông nom nhà cửa cho tôi như những con chó bình thường khác.
Ấy thế mà sự đời đâu có như mình mong muốn.
Chúng đánh nhau dữ dội, nhất là 2 con,Lu già và Lu con. Mỗi khi bưng các  chậu thức ăn ra, tôi luôn phải cầm theo một cái gậy thật to để ngăn chặn cuộc chiến đấu giữa chúng. Lu già không chịu nổi ánh mắt trìu mến của tôi nhìn Lu con, bởi tôi yêu sự dũng mãnh của nó. Mỗi lần nó bắt gặp tôi âu yếm vuốt ve Lu con, nó xông thẳng vào, giằng xé Lu con, nhe bộ răng trắng nhởn đã bị khuyết mất mấy cái vì tuổi già , ánh mắt đầy sự hằn học, căm thù kẻ đã cướp đi của nó tình cảm mà đáng lẽ chỉ mình nó được hưởng. Điều lạ là nó chẳng hề ghen tuông với Rich, có lẽ, trong mắt nó, Rich tội nghiệp, lúc nào cũng sợ sệt, chẳng có gì đáng để nó phải quan tâm. Hơn nữa, Rich luôn biết điều, chỉ cần thấy bóng Lu già tới, nó nhanh chân bỏ chạy,đứng từ xa nhìn tôi, thèm thuồng được vuốt ve nhưng sẵn sàng “ nhường” , không hề tranh chấp. Vì thế, hầu như chưa bao giờ nó bị Lu già cho ăn đòn. Còn Lu con, nó không chịu nhượng bộ. Nó là một thanh niên cường tráng, tiếng sủa của nó âm vang nhất xóm, nó xua đuổi lũ người Digan, dọa dẫm những kẻ nào dám lân la ở cửa nhà tôi.Nó tự nhận cho mình vai trò chủ nhân, lẽ nào nó chịu nhường nhịn bất cứ cái gì cho bất cứ kẻ nào khác. Không biêt bao lần nó cắn cấu, giằng xé với Lu già, máu me trào ra ở khóe miệng nó, còn Lu già, lông tóc bay khắp nơi, cổ và đùi đầy vết sẹo do những cuộc chiến đấu này mang lại nhưng không bao giờ chịu thua trước. Tôi đến khổ vì chúng nó, nhiều lúc tự nhủ: Kệ chúng mày, đánh nhau mãi rồi cũng có ngày phải hòa bình nhượng bộ. Thế nhưng, thật oái ăm, không một ngày nào chúng nó không đánh nhau, chẳng phải chỉ vì tranh dành tình cảm của tôi hay tranh giành chậu thức ăn để được ăn trước/ mặc dù mỗi đứa mỗi chậu, chỉ có nhanh hay chậm không tới 5 giây đồng hồ/. Chúng đánh nhau vì mối thù hận thâm căn cố đế bên trong chúng. Lu già không thể bỏ được thói quen hàng ngày được chăm sóc cẩn thận, nay bị sống trong khu nhà có sân rộng mênh mông, chỉ có 2 cái chuồng cho 3 đứa, mặc dù  nó đã dành cái chuồng to nhất cho mình. Còn Lu con , đau khổ, tức giận vì mất chỗ ngủ hàng ngày ở cái chuồng to, phải rúc vào cái chuồng nhỏ, lại bị thằng Rich lúc nào cũng lằn nhằn bên cạnh, rên rỉ, mếu máo. Nhiều lúc, nó nổi cơn điên vô cớ, không đánh nhau được với Lu già, nó xông vào con Rích, nhấc bổng Rích lên và ném một quãng xa, cứ như muốn bảo: “Mày cút đi cho tao yên, tao đang điên đây”.


Thứ Tư, ngày 25 tháng 2 năm 2015

Không có bữa ăn nào miễn phí


Tác giả: Alan Phan
Người Mỹ có câu, "trong một sòng bài "phé" (poker) bịp bợm luôn có một nạn nhân. Nếu bạn không biết ai là nạn nhân, thì người đó chính là bạn".
Chuyện ngày xưa kể rằng có một vị vua Hi Lạp được tiếng là thông minh đức độ cai quản một xứ sở thanh bình an khang. Ông có một thư viện thu thập cả chục ngàn cuốn sách suốt lịch sử văn minh loài người và có ước muốn là chia sẻ những kiến thức khôn ngoan này cho trăm họ.
Ông triệu 500 nhà thông thái nhất của quốc gia và yêu cầu họ cùng nhau ngồi xuống tóm lược mọi "tinh túy văn hóa" nhất của nhân loại vào một vài lời dễ hiểu (thay vì một thư viện sách) để mọi người dân cùng thấm thía đạo của trời và của người. Sau hơn một tháng, 500 nhà thông thái đưa lên một văn bản 5 trang là công trình tóm lược. Vị vua thấy vẫn còn quá phức tạp, dân thường không ai có thể thấm nhuần được tư tưởng kiểu này. Sau đó là một tóm lược còn 3 trang, rồi 1 trang rồi 1 phân đoạn. Nhưng vị vua vẫn không vừa ý. Cuối cùng ông cười hả hê khi vị đại diện trao cho ông cái túi khôn ngoan của nhân loại trong một câu văn độc nhất, "Không có bữa ăn nào miễn phí cả" (there is no free meal).
Đây là một thực tế hiển nhiên mà con người thời đồ đá cách đây 10 ngàn năm hiểu rất rõ. Ngày nào mà không săn được con mồi nào đem về hang động, là ngày đó gia đình phải đói. Rồi loài người tiến hóa thành cộng đồng văn minh hơn, tổ chức những xã hội có tầng lớp và phân chia công tác theo khả năng của từng người. Xã hội mới đẻ ra một tầng lớp lãnh đạo có đầu óc và tham vọng.
Từ đế chế Trung Quốc đến Ai cập và sau đó La Mã, Anh, Mỹ... giới quý tộc và chính trị gia giàu có luôn luôn bận rộn suy nghĩ tìm những thủ thuật và phù phép để có "những bữa ăn miễn phí" dâng lên từ tầng lớp nghèo hèn. Nếu nhìn vào cốt lõi, đây là một hình thái "ăn cắp", nhưng được che đậy bằng những mỹ từ cao đẹp và văn hoa, giống như một bộ quần áo thời trang đắt tiền của Louis Vuitton sẽ che đậy những mục nát của thân thể béo phì, làm mờ mắt người qua lại.
Xã hội ngày nay dù có tiến bộ cũng không dễ gạt bỏ nổi lòng tham "ăn free" vốn đã mọc rễ trong lòng người 10 ngàn năm qua. Chuyện kiếm tiền, càng nhanh càng nhiều càng tốt, là một đề tài thời thượng, hấp dẫn và lan tràn khắp mọi mạng truyền thông từ tin thời sự trên báo đến những câu chuyện ở quán cà phê, những bài giảng trong lớp học.
Trong dư luận, không thiếu những chuyện thích bắt chước lẫn nhau không đóng góp một công sức gì cho xã hội nhưng tìm đủ mọi cách để bòn rút ăn cắp. Hiện tượng phổ biến đến nỗi không ai còn cảm giác ngạc nhiên hay phẫn nộ khi bị lộ diện.
Năm 2008, các chính phủ Âu Mỹ (và sau đó toàn thế giới) phát động chương trình kích cầu chống suy thoái, nhưng thực sự đây chỉ là một hình thức ăn cắp tiền của dân để cứu các ngân hàng và các nhà đầu tư lớn, có thế lực chính trị. Khi khó lấy tiền thuế trực tiếp của dân, các chính phủ đã tìm những mánh khóe ly kỳ hơn... như đi vay bừa bãi để thế hệ sau phải gánh nợ chồng chất, hay in thêm tiền để gây lạm phát (anh có 10 đồng, tôi muốn lấy 2, tôi chỉ việc làm cho tiền mất giá 20% là anh đã bị mất tiền mà không hề hay biết).
Chính phủ Trung Quốc còn hay hơn nữa, họ giữ lãi suất ngân hàng dưới 2% trong suốt 30 năm để lấy tiền tiết kiệm của dân cho các tập đoàn nhà nước vay kinh doanh (thực sự các quan làm ăn theo lối OPM (tiền người khác- other people's money; nên mất rất nhiều trong các lỗ lãi, thất thoát và nợ xấu mà không ai phải chịu trách nhiệm). Trò phù phép khác là giữ tỷ giá Yuan (nhân dân tệ) thật thấp để được xuất khẩu cao (nhằm lấy thuế, ngoại tệ và tài sản nhờ giá lao động rẻ mạt của nhân công và không cho họ hưởng thành quả đáng lẽ phải đến từ giá trị cao của đồng tiền).
Các tầng lớp tư nhân giàu có thì lợi dụng những khe hở của pháp luật (ở Mỹ) hay lạm dụng mối quan hệ với các quan chức (ở Trung Quốc) để tìm những dự án "ăn free" như trưng dụng đất đai của nông dân nghèo, lấy hỗ trợ tài chính của chính phủ (tiền dân), chia chác các hợp đồng béo bở về xây dựng hạ tầng hay quân sự (không bị giám sát nhiều). Những vụ đầu cơ, làm giá hay lướt sóng trên các thị trường tiêu thụ hay tài chính chỉ là các hình thức thác của thủ thuật ăn cắp.
Trong khi đó, nhóm bị lợi dụng (những con kiến làm việc chăm chỉ, âm thầm đóng góp cho kinh tế) thì hoa mắt với những đánh bóng hư ảo của các "nhân vật" xã hội, chỉ ước ao bắt chước mọi hành vi lố lăng của họ. Hình ảnh được truyền bá khắp nơi, như một trò ru ngủ khiến mọi người quên đi cái túi tiền của mình.
Người Mỹ có câu, "trong một sòng bài "phé" (poker) bịp bợm luôn có một nạn nhân. Nếu bạn không biết ai là nạn nhân, thì người đó chính là bạn". Ngay cả những sinh viên với một đầu óc tương đối trong sạch, tiến bộ, cũng quan tâm đến chuyện "kiếm tiền" hơn là kiếm kiến thức (năm 2008, một thống kê 3.600 sinh viên năm thứ tư cho thấy 71% sinh viên Mỹ và 84% sinh viên Trung Quốc coi chuyện kiếm tiền sau khi tốt nghiệp là mục tiêu quan trọng nhất).
Người bình dân Việt Nam có câu nói "coi dzậy mà không phải dzậy". Chỉ tiếc là dù nhiều người cũng cảm thấy bị lừa dối, nhưng việc bận rộn mưu sinh và sự đam mê các màn xiếc và trò giác đấu (thời La Mã) hay các giải bóng đá và những cuộc thi hoa hậu, lễ hội (thời nay)... đã làm phần lớn dân chúng quên đi cái giá sẽ phải trả này.
Chuyện ngày xưa kết thúc bằng sự thất bại của vị vua khi truyền bá học thuyết "không có bữa ăn nào miễn phí". Người vi phạm luật đầu tiên là bà hoàng hậu rồi sau đó là các hoàng tử, công chúa, và quần thần. Ông vua thất vọng, bỏ đi tu trên núi xa. Có lẽ để nghiền ngẫm lời đức Phật về "tham, sân, si", ba vấn nạn lớn nhất cho sự giải thoát của tâm hồn.
Còn bây giờ, chúng ta đang sống trong một thời đại mà phần lớn các dân tộc của chủ nghĩa toàn cầu đều chia sẽ quan điểm là... cái gì cũng có thể free cả, cứ việc dùng mọi thủ đoạn để gom góp, và việc duy nhất cần để ý là tránh đừng để bị tố giác. Danh từ thời thượng gọi là "hạ cánh an toàn".
Tôi vừa coi xong cuốn phim mới nhất, Wall Street 2: Money never sleeps. Vai chính Gordon Gekko có một câu nói thú vị, "Ngày xưa, tham lam là một tật xấu cần thiết để tạo động lực cho kinh tế. Bây giờ, tham lam là một hành xử hợp pháp và hợp thời trang".

  • Về tác giả:T/S Alan Phan là Chủ Tịch Quỹ Đầu Tư Viasa tại Hong Kong và Shanghai. Du học Mỹ từ năm 1963, ông đã làm việc tại nhiều công ty đa quốc gia ở Wall Street và phát triển công ty Hartcourt của mình thành một tập đoàn niêm yết trên sàn Mỹ với thị giá hơn 700 triệu dollars. Ông sống và làm việc tại Trung Quốc từ 1999. T/S Phan tốt nghiệp BS tại Penn State (Mỹ), MBA tại American Intercontinental (Mỹ), Ph.D tại Sussex (Anh) và DBA tại Southern Cross (Úc).

Thứ Năm, ngày 19 tháng 2 năm 2015

Giao thừa xuân Ất Mùi



Chẳng có Đào, Mai, ta có Hồng
Trời Âu tuy lạnh, vẫn xanh trong
Tết này ta chẳng về quê được
Rượu uống cho say đến não lòng.



Một mình một chiếc bánh to
Ăn thì chẳng được, đem cho không đành
Con xa, cháu nhỏ, xóm gianh
Người đâu chẳng thấy, thấy mình, mình ta.